Door een traumatische ervaring in haar jeugd is tiener Nina extreem gothic geworden. Reden voor haar klasgenoten om haar buiten te sluiten. Als de Marokkaan Mohammed bij haar in de klas komt, is al snel duidelijk dat de twee meer met elkaar gemeen hebben dan enkel de intolerantie van de buitenwereld. 

Chemie
Op een Amsterdamse school vol bekakte ettertjes neemt gothicmeisje Nina Satana het op voor nieuwkomer Mohammed. ‘Momo’ wil hier in eerste instantie niet veel van hebben, maar langzaam groeien de twee naar elkaar toe. De One Night Stand-film Nina Satana kent een nogal zoete thematiek (‘zolang je je zelf blijft heb je niks te vrezen’, ‘accepteer iedereen zoals hij of zij is’, etc.), maar presenteert deze op een bijzonder aangename manier.

Dit is voor een groot deel te danken aan de zo nu en dan spitsvondige dialogen (met name in de scènes in de klas), een aantal magisch-realistische scènes (denk aan de scène waarin een fontein spontaan aanspringt), de ruimte in het script voor poëzie en theater en de fijne chemie tussen de twee hoofdrolspelers. Abbey Hoes schittert als tiener Nina, terwijl Sabri Saddik indruk maakt als een intelligente jongeling die in opstand komt tegen zijn gelovige vader. Nina Satana is niet geheel zonder gebreken, maar is hoe dan ook een waardige afsluiting van de One Night Stand 2011 reeks.

Waardering: *** half

Te zien op: vrijdag 27 januari, 23.15 uur, Nederland 2.

Wild gemonteerde flashbacks, harde rockmuziek en een plot vol met bizarre verwikkelingen. Black Out lijkt regelmatig op de vroege films van Guy Ritchie. En de gladde dialogen, inclusief zelfbewuste filmverwijzingen, doen denken aan het werk van Quentin Tarantino. Helemaal origineel is Arne Toonen dus niet, maar wat maakt het uit? Bij deze regisseur hoef je je geen moment te vervelen.

Hij bewees dat ruim een jaar geleden al met Dik Trom, zijn regiedebuut. Niemand die van tevoren had kunnen bedenken dat het oeroude hoofdpersonage in zo’n bonte setting geplaatst zou worden. Het zorgde voor een verrassend aanstekelijke familiefilm, die altijd net een beetje boven de realiteit hing. Wat dat betreft heeft Black Out wel iets weg van Toonens eerste film, hoewel zijn nieuwste film absoluut niet bedoeld is voor de hele familie.

Geweld
Want wie de films van Ritchie en Tarantino kent, weet dat er flink wat bloederig geweld bij komt kijken. Hier is dat niet anders. In de openingsscène wordt ex-crimineel Jos wakker met een lijk in zijn bed en een gat in zijn geheugen. Niet veel later heeft hij de onderwereld op zijn dak, moet hij twintig kilo verdwenen cocaïne terug zien te vinden en intussen uit handen blijven van de politie. En dan is er nog zijn nietsvermoedende verloofde die hem maar blijft bellen. Morgen gaat hij namelijk trouwen.

Hoog tempo
Black Out raast de volle lengte als een orkaan door, met een groot aantal twists en maffe bijpersonages. Dat lijkt veel op films als Snatch. en Lock, Stock & Two Smoking Barrels, maar Black Out blijkt meer dan een goedkope kopie. Toonen laat voor een tweede keer zien vermakelijk vindingrijk met een verhaal en personages om te kunnen gaan.

In ons land zijn actiekomedies een zeldzaamheid, en wie aan de meest in het oog springende voorbeelden denkt (Vet Hard, Spion van Oranje), zal niet smachtend naar een volgende poging uitkijken. Maar Black Out is het bewijs dat het ook gewoon erg leuk kan uitpakken. Dit smaakt naar meer.

Waardering: ****

Black Out (2011)
Regie: Arne Toonen
Scenario: Arne Toonen en Melle Runderkamp
Producent: Erwin Godschalk, Maarten Kuit en Bert Nijdam
Camera: Jeroen de Bruin
Montage: Marc Bechtold en Brian Ent
Met: Raymond Thiry, Kim van Kooten, Bas Keijzer, Katja Schuurman, Birgit Schuurman, Alex van Warmerdam, e.v.a.
Taal: Nederlands
Speelduur: 95 minuten
Te zien vanaf: 26 januari 2012

Exotische taferelen in de Nederlandse film, het komt niet vaak voor. Entre Nosotros van is een passie- en sfeervol portret van familie- en vriendschapsbanden. Maar er is meer nodig dan sfeer en gevoel alleen.

Tussen ons
Entre Nosotros (‘tussen ons’) biedt exact wat de titel ons doet vermoeden. De film brengt, dicht en los op de huid gefilmd en vol exotische, aanstekelijke muziek, verslag uit van een emotionele middag tussen mensen met een nauwe band. Een groep vrienden en familieleden van Zuid-Amerikaanse afkomst neemt samen afscheid van Diego en zijn zoon Sebas, die na vakantie teruggaan naar Chili. Hij logeerde bij broer Pablo die in de jaren 1980 naar Nederland vluchtte voor Pinochet. In de laatste uren komen tussen de weemoedige liederen en dansen onverwerkte gevoelens en verwijten naar boven. De kinderen kampen met hun eerste verliefdheid en Diego verwijt Pablo dat hij hem achterliet.

Doorbijten
Sommige scènes in Entre Nosotros werken betoverend, met name door de sfeervolle en gepassioneerde muzikale intermezzo’s en de Spaanse taal, die onherroepelijk een andere sfeer in het geheel weet te pompen. Soms ook wekt de film echter enige irritatie op, door het gebrek aan voortgang van de plot (voor zover die er is) en onscherpe beelden. Dit zijn echter bewuste keuzes, en voor diegenen die zich onder willen dompelen in de Zuid-Amerikaanse sfeer eerder een lust dan last. Energie en dynamiek genoeg in Entre Nosotros, maar soms is het even doorbijten.

Waardering: ** half

Te zien op: vrijdag 20 januari, 23.15 uur, Nederland 2.

Het blijkt maar weer hoe belangrijk de kwaliteit van het script is voor een film. Süskind heeft goede acteurs, een fraaie vormgeving en een boeiend, aangrijpend verhaal als basis, maar dat is allemaal niet opgewassen tegen het scenario. Doodzonde is het, want de film had het in zich om een meeslepend oorlogsdrama te worden. 

Walter Süskind
Het waargebeurde verhaal gaat over de joodse Walter Süskind, die in 1942 besluit samen te werken met de SS, om zichzelf en zijn familie veilig te stellen. Hij heeft dan nog geen idee welke gruwelen er schuil gaan achter het duistere systeem, waarbij joden koeltjes en geroutineerd in de Hollandsche Schouwburg worden verzameld, om vervolgens in grote groepen in treinen gedeporteerd te worden. Ze moeten werken in kampen, verder weet niemand iets. Zolang iedereen maar braaf meewerkt zal het wel goed aflopen, maar langzaam blijkt dat de vork anders in de steel steekt. Walter probeert in het geheim kleine kinderen in koffers en rugtassen te laten meesmokkelen, en poetst dat vervolgens weg met een creatieve administratie. Natuurlijk begeeft hij zich daarmee op glad ijs.

Het is een mooi rond hoofdpersonage als uitgangspunt. Een echte held is Walter niet, hij wil in de eerste plaats zichzelf beschermen, maar intussen heeft hij uiteindelijk wel de levens van honderden kinderen kunnen redden. Rudolf van den Berg (Tirza) had geen romantisering voor ogen, maar wilde een genuanceerd beeld schetsen van de manier waarop mensen zich in oorlogstijd manoeuvreren. Met een uitstekende Jeroen Spitzenberger in de hoofdrol had hij daar goed in kunnen slagen. Geloofwaardig wordt Süskind echter maar zelden.

Ondoordacht
Zo genuanceerd als het beeld was dat Van den Berg wilde geven, zo ondoordacht en gemakzuchtig zit het scenario in elkaar. Pijnlijk slaat hij de plank mis met een vriendschap tussen Süskind en een SS’er. Kan een volwassen man zich zo makkelijk laten misleiden? Sigaren, muziek en flink wat drank zorgen ervoor dat de nazi-officier na korte tijd op Walters schouder uithuilt over zijn problemen. Bijna lachwekkend is het als hij later beseft dat hij om de tuin is geleid, alsof een kind de ontnuchterende waarheid achter 5 december ontdekt.

En even ongeloofwaardig zijn de dialogen die de acteurs voor hun kiezen krijgen. Het wordt allemaal veel te taai en houterig gebracht om de film nog goed door te komen, ondanks een cast die het degelijk doet. Een gemiste kans dus, deze oorlogsfilm. Een gemiste kans met een prijskaartje van zes miljoen euro.

Waardering: **

Süskind (2012)
Regie: Rudolf van den Berg
Scenario: Chris W. Mitchell en Rudolf van den Berg
Producent: Jeroen Koolbergen, San Fu Maltha en Reinier Selen
Camera: Guido van Gennep
Montage: Job ter Burg
Met: Jeroen Spitzenberger, Karl Markovics, Nyncke Beekhuyzen, Katja Herbers, e.v.a.
Taal: Nederlands, Duits
Speelduur: 118 minuten
Te zien vanaf: 19 januari 2012

De rol van West-Europa en de geallieerden in de Tweede Wereldoorlog is al lang en breed uitgemeten, Oost-Europa en het Russische leger moeten het met minder aandacht doen. Stalingrad en Leningrad zullen desondanks bij iedereen wel een belletje doen rinkelen, maar wat er zich precies heeft afgespeeld, zullen weinigen weten. In de documentaire 900 Dagen schetst regisseuse Jessica Gorter een beeld van het Beleg van laatstgenoemde stad, de overlevenden hiervan en de Russische propagandamachine.

Helden?
900 Dagen lang was Leningrad afgesloten van de rest van de buitenwereld. Op 8 september 1941 belegerden de Duitsers de Russische stad, maar op 27 januari 1944 trokken ze zich terug, zonder de stad ook maar één moment volledig in handen te hebben gehad. De leefomstandigheden waren desalniettemin desastreus, en de hoeveelheid doden en gewonden groot. De overlevenden worden gezien als helden, maar zijn zij dat ook? Of voelen zij zich dat ook wel?

Interviews
Door middel van archiefmateriaal, maar vooral veel interviews met overlevenden van destijds gaat documentairemaakster Jessica Gorter op zoek naar wat er zich in die 900 dagen heeft afgespeeld in Leningrad. De verhalen zijn vaak onthutsend en pijnlijk, de geïnterviewden zichtbaar vol emotie. Hun verhalen staan in schril contrast met de beelden van een feestelijke parade, die door de overheid jaarlijks speciaal voor de ‘helden van toen’ wordt georganiseerd.

Kil
Het idee achter deze montage is duidelijk en begrijpelijk, maar werken doet ze niet altijd. Ondanks dat de pijn en het verdriet af en toe van de gezichten van overlevenden is af te lezen, lukt het Gorter niet de verhalen daadwerkelijk tot leven te brengen. Hiervoor is de benadering te kil en weinig filmisch. 900 Dagen is als oral history van grote waarde, maar echt indruk maken doet ze nergens.

Waardering: ***

900 Dagen (2011)
Regie: Jessica Gorter
Producent: Frank van den Engel
Camera: Sander Snoep
Montage:
Taal: Russisch
Speelduur: 77 minuten / Kleur
Te zien vanaf:

Mijn Marko van Sara Verweij is een sfeervol portret van zwalkende tieners, maar slaat verhaaltechnisch de plank volledig mis.

Vreemd
Esmée (Lisa Smit) is een vijftienjarig, ietwat stil en verlegen meisje. Ze woont alleen met haar moeder, die echter nooit thuis is. Via haar expressieve vriendin Ljilja (Isis Cabolet) leert ze de Bosnische Marko (Vanja Rukavina) kennen. Ze valt als een blok voor hem, maar al snel is duidelijk dat Marko iets te verbergen heeft en dat zijn relatie met Ljilja geen gewone is.

Ongeloofwaardig
Wat de personages precies drijft of bezighoudt blijft veelal vaag en onduidelijk in Mijn Marko, een van de One Night Stand films van 2011. Marko is ogenschijnlijk zachtaardig en lief tegen Esmée, maar lijkt eerder een koelbloedige loverboy die het vertrouwen van zijn nieuwe prooi beetje bij beetje probeert te winnen. Dat dit aan het einde van de film niet zo blijkt te zijn, is onbegrijpelijk en de uiteindelijke ontknoping naïef en ongeloofwaardig. Dat Esmée ondanks alles wat hij haar en Ljilja geflikt heeft bij hem blijft, evenzo. Het ontbreken van een gedegen achtergrond bij de personages en een aantal onverklaarbare keuzes in de voortgang van de plot, zijn hiervoor verantwoordelijk. En dat is jammer, want sfeervol en goed gespeeld is Mijn Marko wel.

Waardering: ** half

Te zien op: vrijdag 13 januari, 23.15 uur, Nederland 2.

Foto: Marco van Hal

Normaal doen. Ambulancebroeder Max wou dat zijn medemens dat eens deed, maar net zo vaak krijgt hij dat verwijt zelf naar zijn hoofd geslingerd. Iedereen roept het naar elkaar in Doodslag, maar niemand wil luisteren. Onbegrip vanwege een gebrek aan inleving.

Het lijkt toch best simpel: wat een ander doet maakt niet uit, zolang jij maar je leven kunt leiden zoals je wilt. Maar natuurlijk is er maar één ongelukkig incident nodig om iedereen op scherp te zetten. Hufterig gedrag wordt dat dan al snel genoemd. Het intrigerende Doodslag maakt duidelijk dat de werkelijkheid gecompliceerder is.

Dilemma
Alles komt als een lawine over Max heen, als hij onderweg is naar een bevalling die dreigt mis te gaan, maar op zijn route langs een groep jongeren komt. Een van hen is gewond. Niets ernstigs, hij zou even langs de eerste hulp kunnen gaan, maar zijn vrienden zijn het daar niet mee eens. Ze versperren de doorgang met hun scooters totdat ze hun zin krijgen en de jongen naar het ziekenhuis wordt gebracht. Intussen liggen die zwangere vrouw en haar baby dood te gaan, dus ziet Max geen andere keuze dan zelf in te grijpen. Hij geeft een van de jongens een stomp en rijdt snel weg. Maar later in het ziekenhuis ziet hij wat de gevolgen zijn geweest. Moeder en kind maken het goed, maar de jongen die in de weg stond is overleden.

Het is het begin van een benauwende thriller, zoals Pieter Kuijpers die eerder maakte met zijn regiedebuut Van God Los en zijn vorige film TBS. Verschil is dat Doodslag niet alleen tijdens het kijken onder de huid kruipt, maar ook na de aftiteling nog doorwerkt. Het is een film die complexe vragen oproept, maar daar nooit een gemakkelijk antwoord voor klaar heeft liggen.

Rol van publiek
Klein minpunt is dat die lastige kwesties vaak expliciet naar voren treden. Herhaaldelijk legt een cynische cabaretier de vragen waar Doodslag om draait voor aan zijn publiek. Het is alsof Kuijpers in die scènes zelf opstaat en recht tot de kijker spreekt. Onder de oppervlakte hadden alle ethische dilemma’s beter hun werk kunnen doen.

Maar aan de andere kant trekt die duidelijke rol van het publiek de film ook naar een breder perspectief. Het laat zien hoe gemakkelijk mensen te manipuleren zijn, zolang ze zelf maar de echte problemen niet onder ogen hoeven te komen. De hypocrisie van de neutrale buitenstaander: vanaf de zijlijnen is een situatie makkelijk en zonder consequenties te beoordelen, maar als het persoonlijk wordt is dat opeens niet zo eenvoudig meer.

Doodslag geeft een beklemmende blik op wat er van een samenleving overblijft als de boel wordt ontregeld. Een genuanceerd beeld zonder duidelijke daders of slachtoffers, sterk vertolkt in alle rollen. Theo Maassen en Maryam Hassouni doen het uitstekend en Gijs Scholten van Aschat speelt onderhoudend. Maar het meest valt Najib Amhali nog op, in een kleine, aangrijpende rol als gekwelde vader van het slachtoffer. Of is het nou de dader?

Waardering: ****

Doodslag (2012)
Regie: Pieter Kuijpers
Scenario: Marcel Lenssen
Producent: Pieter Kuijpers en Sander van Meurs
Camera: Mick van Rossum
Montage: Annelien van Wijnbergen
Met: Theo Maassen, Gijs Scholten van Aschat, Maryam Hassouni, Jeffrey Hamilton, e.v.a.
Taal: Nederlands
Speelduur: 87 minuten
Te zien vanaf: 12 januari 2012

Zware thema’s komen er genoeg voorbij in de jaarlijkse One Night Stand producties. Een lichtzinnige en verfrissende aanpak van zulk soort thematiek als in Lang zal ze leven echter zelden. 

Rolstoel
Marta wilde pilote worden. Na een ongeluk is ze vanaf haar middel verlamd. Voor haar verjaardag krijgt ze een elektrische rolstoel en een suffe bootreis. Ze wil op de boot een einde aan haar leven maken, alleen verpesten haar reisgenoten het telkens. Marta krijgt onder andere te maken met een spastische aanbidder, een terminaal zieke Jehova’s getuige en een verlamde kapster.

Indringend
Lang zal ze leven van regisseuse Mannin de Wildt valt vooral op door de ongecompliceerde sfeer. Marta zit door een ongeval in een rolstoel en wil een einde aan haar leven maken, maar daar is dan ook alles mee gezegd. In plaats van een loodzware benadering kiezen De Wildt en scenariste Nynke de Jong voor een droogkomische, zo nu en dan wrange benadering, waar de goede groep acteurs uitstekend mee om weet te gaan. Het resultaat is een ongecompliceerde, op een vreemde manier lekkere film, die smaakt naar meer.

Waardering: *** half

Te zien op: vrijdag 6 januari, 23.15 uur, Nederland 2.

Foto: Marco van Hall

Het debuut van de Belgische filmmaker Gust van den Berghe bleef vorig jaar niet onopgemerkt. En Waar de Sterre Bleef Stille Staan is nu pas in ons land te zien, maar werd al geselecteerd voor het Filmfestival van Cannes, in de sectie Quinzaine des Réalisateurs, en kreeg vorig jaar in Vlaanderen een gelijktijdige première in zestig zalen. Er verschenen lovende reacties, waarbij de 26-jarige cineast werd vergeleken met gelauwerde filmmakers als Pasolini en Tarr. En dat allemaal voor een afstudeerfilm.

Precies een jaar later brengt EYE de film in ons land uit en kunnen we hem eindelijk zelf beoordelen. En dan slaat toch de twijfel toe. Gedurfd en origineel is dit regiedebuut zonder meer, maar dat levert niet direct vuurwerk op.

Drie Koningen
En Waar de Sterre Bleef Stille Staan, gebaseerd op een toneelstuk uit 1924, is een moderne versie van het klassieke Drie Koningen-verhaal. Balthasar, Melchior en Caspar heten hier Suskewiet, Pitje Vogel en Schrobberbeeck, en zijn drie mannen die afgezien van hun papieren kroontjes weinig op de wijzen uit het oosten lijken. Van den Berghe koos ervoor om zijn hoofdrollen te laten vertolken door geestelijk gehandicapten.

Het zijn duidelijk geen acteurs, regelmatig lijken ze zelfs niet te beseffen wat ze eigenlijk zeggen. Het vervreemdende effect past nog wel binnen Van den Berghes fraaie, visueel poëtische stijl, maar het roept ook vragen op. Wat voegt die keuze in casting toe, buiten het feit dat het voor vervreemding en afstand zorgt? De kijker moet dat antwoord zelf zien in te vullen.

Hol en gekunsteld
Moeten we in deze acteurs met down-syndroom een contrast zien met de drie wijzen uit het Bijbelse verhaal? Is dit dan een satirische kritiek op de alwetendheid die geloof pretendeert te hebben? Het voelt te vergezocht om dat soort conclusies te trekken. Van den Berghes bedoelingen blijven te obscuur om iets pakkends op de kijker over te kunnen brengen. Zo komt En Waar de Sterre Bleef Stille Staan vooral hol en gekunsteld over. Aantrekkelijk in beeld gebracht, maar oppervlakkig en weinigzeggend als geheel.

Waardering: **

En Waar de Sterre Bleef Stille Staan (2010)
Regie en scenario: Gust van den Berghe
Producent: Tomas Leyers
Camera: Hans Bruch Jr.
Montage: David Verdurme
Met: Peter Janssens, Paul Mertens, Jelle Palmaerts, e.a.
Speelduur: 73 minuten
Te zien vanaf: 22 december 2011

Tijdens het voorbije Nederlands Film Festival werd de One Night Stand Vast bekroond met het Gouden Kalf voor Beste Televisiedrama, en daar valt iets voor te zeggen. De film maakt indruk, met name door het sterke spel van één van de grootste talenten van eigen bodem: Sigrid ten Napel.

Talent
Daar staat ze dan, in een van de eerste shots van de film. Breekbaar, maar tegelijkertijd cynisch: alsof alles – net als het water uit de douche – langs haar af glijdt, alsof ze zich heeft afgesloten van de buitenwereld. Deze houding zegt niet alleen direct veel over het hoofdpersonage, maar ook over het talent van Ten Napel. Van de nieuwe generatie actrices is ze zonder twijfel een van de meest talentvolle.

Indringend
Vast van regisseur Rolf van Eijk is een intiem en indrukwekkend portret van de zestienjarige Isabel (Sigrid ten Napel), die wordt opgenomen in een zwaar beveiligde jeugdinrichting. Door middel van een indringende visuele stijl en het knappe spel van Ten Napel kruipen we steeds dieper in haar hoofd en doorgronden we haar gedachten en gevoelens, die ze zo wanhopig probeert te verbergen. Het subtiele en verfijnde scenario van Bastiaan Tichler doet vervolgens de rest. Klein smetje zijn de iets te karikaturale nevenpersonages in de inrichting, maar Vast maakt hoe dan ook indruk.

Waardering: ****

Te zien op: vrijdag 23 december, 23.15 uur, Nederland 2.

]]> http://www.nlfilmdoek.nl/2011/12/recensie-vast-ons-2011/feed/ 0